aaa
Δασκαλακης
  Πανος
   2001
μια βόλτα
στο Μποχώρι...
 
           * * *
 
 

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ
    ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
                 *
                *

    * * * * * * * *
 
 
    ******
ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
   2015
 
  
 
  
 


 
 
 
 

           * * * *
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
     Blogs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   "ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ"
 
 
 
 
 
ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΑ
       BLOGS
 
 
EnglishFrenchGermanSpainItalianDutchRussianPortugueseJapaneseKoreanArabicChinese Simplified
...και πίσω απ' τις Βαράσοβες και πίσω απ' τους Ζυγούς
           τα μάτια μου τετράψηλες κορφές τα μαγνητίζουν
                 και πέρα απ' τα βαλτόνερα που με λαγοκοιμίζουν
                      τι πολιτείες , τι θάλασσες , που δεν τις βάζει ο νους...
                                                                             Κωστής Παλαμάς 
 
                    
 

ΕΥΗΝΟΣ  ΚΑΙ ΒΑΡΑΣΟΒΑ

Μερικά  χιλιόμετρα πριν  τις  εκβολές του  Εύηνου  ποταμού ακουμπά  τις 
παρυφές της  η  τρίκορφη Βαράσοβα  στην ανατολική  του όχθη , ξεκουράζοντας 
το  φορτίο των  δεκάδων  ίσως αιώνων  της.

Ένα  φορτίο ντυμένο  με  το μυστήριο  των  θρύλων της  προέλευσής  της…

Στα  917 μέτρα  που  υψώνει το  ανάστημά  της κλείνεται  όλη  η ομορφιά  και  η 
αγριότητα  της  ύπαρξής της , σαν  πρόκληση  για την  εξερεύνηση  της… 
   Πολλά  τα  σπήλαια , πάμπολλα  τα ασκητήρια  και  τα ερημητήρια  στις 
δίπλες των  βράχων  και στα  απάγκια  των αβαθών  σπηλιών  της ,  
παντοτινή  συντροφιά  στους σταλαγμίτες  και  σταλακτίτες…

Δικαίως  ονομάστηκε « Άγιο  Όρος » της Στερεάς  Ελλάδας…

Μοναδική  η  αγάπη  κι’ ο  σεβασμός  των ντόπιων  στα  δύο αυτά δημιουργήματα 
της  φύσης…

Εύηνος  και Βαράσοβα…

Γενιές  και  γενιές  έζησαν  δίπλα τους , προσωρινή  συντροφιά  στην 
αιώνια  ύπαρξή  τους. 
  Μια  ακόμη  γενιά και  η  σημερινή , που  θα φύγει  ν’  ανταμώσει όλες  τις  προηγούμενες .    Οι δυό  παντοτινοί  συντρόφοι πάντα  πιστοί  όμως στους  ορισμούς  της φύσης 
που  τους ήθελε  εκεί , αχώριστους , στη  γη των  πατεράδων  μας και  των  παιδιών μας…
Εύηνος  και Βαράσοβα , μια  μοναδική  συντροφική σχέση  απ’  τα βάθη  των  αιώνων ,
στο πέρασμα  απ’  το σήμερα , με  προορισμό  το ατέλειωτο  αύριο….

                                                                                                                          Π.Δ.

Στη νότια απόκρημνη πλευρά του ιερού βουνού της Στερεάς Ελλάδας, της
Βαράσοβας, σε υψόμετρο 80 περίπου μέτρων από τη θάλασσα ανοίγεται ευρύχωρο
βραχοσκεπές σπήλαιο στο εσωτερικό του οποίου σώζονται ερείπια βυζαντινού
οργανωμένου ασκητικού συγκροτήματος
Η τοπική παράδοση διέσωσε το τοπωνύμιο  «Αϊ- Νικόλας» και η λατρευτική
παραδοσιακή συνείδηση των κατοίκων των γύρω  χωριών διατήρησε την ιερότητα
του χώρου, στο σχήμα ενός λιθόκτιστού βωμού - εικονοστασίου, στο βάθος της σπηλιάς.
Στα 1991, ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου Ιωαννίνων ανέλαβε τη συστηματική
διερεύνηση, καθορισμό και ανασκαφή του χώρου. Το σπήλαιο του Αγίου Νικολάου
βρίσκεται στα δυτικά του χωριού Κάτω Βασιλική.
Ανατολικά του οικισμού η συστηματική ανασκαφή του πανεπιστημίου των Ιωαννίνων
έφερε στο φως, στο λόφο της Αγίας Τριάδας, τεράστια παλαιοχριστιανική
βασιλική που περιβάλλεται από βυζαντινό και υστεροκλασικό τείχος.
Το σπήλαιο του Αγίου Νικολάου πρόκειται για τη μοναδική αυτού του είδους
Εγκλείστρα που ανακαλύφθηκε στον Ελλαδικό χώρο και παρ' όλη την ερειπιώδη
κατάσταση, στην οποία βρίσκεται, εντυπωσιάζει με την οργάνωση που φαίνεται
ότι διαθέτει, τον φρουριακό χαρακτήρα και τη διάρκεια λειτουργίας του.
Το γεγονός ότι σώζεται σημαντικό μέρος από το ναό και σε ικανοποιητική κατάσταση
η δεξαμενή, δείχνει, πως το σπήλαιο εγκαταλείφθηκε πολύ αργότερα από το
άλλο του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται στην νότια πλευρά της Βαράσοβας.
Στη βορειοανατολική πλευρά της Βαράσοβας ξεχωρίζει το ασκηταριό των Αγίων Πατέρων.
Στο εσωτερικό του σπηλαίου διατηρούνται, σε ορισμένα σημεία, ερειπωμένοι τοίχοι,
χτισμένοι με λίθους και πλίνθους. Το σπήλαιο ήταν ζωγραφισμένο, αλλά από την
πολύχρονη εγκατάλειψη καταστράφηκαν τα περισσότερα επιχρίσματα.
Σήμερα σώζονται τέσσερις παραστάσεις που παρουσιάζουν μεγάλες φθορές, αλλά και
μεγάλο εικονογραφικό ενδιαφέρον.
 
Μισή ώρα πάνω από τη Βασιλική, σε χαμηλό λοφίσκο, νοτιοανατολικά της Βαράσοβας,
υψώνονται τα ερείπια Βυζαντινού ναού, που κατά την παράδοση ήταν αφιερωμένος
στον Άγιο Δημήτριο. Ο ναός αυτός παρουσιάζει μεγάλο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον.
Σχεδιασμένος από αρχιτέκτονα που είχε έντονη την αίσθηση της ισορροπίας και
κατασκευασμένος από μαστόρους με επιμέλεια και καλαισθησία, διατηρεί μέχρι σήμερα,
μέσα από τα ερείπια του, την αρμονική σύνδεση γραμμών, γωνιών και τόξων.
Στους τοίχους του Ιερού, βόρεια και νότια, διατηρούνται μέχρι σήμερα ηχεία για την
ακουστική του χώρου.
η Βαράσοβα θεωρείται και είναι απ' τα πιο δύσκολα βουνά για ορειβασία,γι αυτό και
κάθε εποχή συρρέουν σχεδόν όλοι οι ορειβατικοί σύλλογοι της Ελλάδας , και
απολαμβάνουν τον συνδιασμό της όμορφης εκδρομής , της καθαρής θάλασσας
του Κρυονεριού , της ξεκούρασης αλλά και των όμορφων ορειβατικών διαδρομών
 στα άγρια βράχια της Βαράσοβας...
Ξεκινώντας από το Περιθώρι και ανηφορίζοντας τη δυτική πλαγιά της Βαράσοβας,
ύστερα από πορεία μιας ώρας, φτάνει κανείς σ' έναν χώρο με πανύψηλα δέντρα και νερά.
Πάνω από τη μικρή αυτή «όαση» βρίσκεται ερειπωμένο τα μοναστήρι του Αγίου Πέτρου.
Σώζεται ο μαντρότοιχος της αυλής (15x24 μέτρα) και ερείπια μονόχωρου δρομικού
ναού με τρίπλευρη αψίδα. Από την τοιχογραφία το μνημείο χρονολογείται στην
υστεροβυζαντινή περίοδο και είναι το μόνο από τα μοναστήρια της Βαράσοβας
που διασώζει τον περιτειχισμένο περίβολο.
O Άγιος Νικόλαος Βαράσοβας, είναι μικρή σκήτη με εγκλείστρα μέσα σε σπήλαιο,
που βρίσκεται στη νότια απόκρημνη πλευρά του ιερού βουνού της Βαράσοβας,
ογδόντα περίπου μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
   

Η Βαράσοβα ήταν το Άγιο Όρος της Αιτωλοακαρνανίας.

Στο σπήλαιο του Αγίου Νικολάου η ανασκαφική ομάδα του Πανεπιστημίου
Ιωαννίνων με τον καθηγητή κ. Αθ. Παλιούρα, διαπίστωσε ότι υπήρχε μοναστηριακό
συγκρότημα φρουριακού χαρακτήρα, που διέθετε καθολικό, κελιά για τους μοναχούς ,
εγκλείστρα για ησυχαστικώτερη ζωή, τράπεζα, εστία, δεξαμενή νερού, φούρνο,
παρατηρητήριο, πύργο και κοιμητήριο, στο οποίο έχουν βρεθεί πολλά σκηνώματα μοναχών.
Η Σκήτη του Αγίου Νικολάου είχε ζωή δέκα αιώνων. Σ αυτήν ησύχαζε μικρή αδελφότητα
από τον 9ο έως τον 18ο αιώνα.
Η σπηλαιώδης μορφή της Σκήτης και η ύπαρξη της εγκλείστρας  την καθιστούν
τόπο με μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον.
Κάθε έτος το καλοκαίρι η Ιερά Μητρόπολη διοργανώνει προσκύνημα και τέλεση θείας
Λειτουργίας στο σπήλαιο - αρχαία εγκλείστρα του Αγίου Νικολάου στην Βαράσοβα.

ΠΩΣ ΑΝΑΣΤΗΛΩΘΗΚΑΝ ΜΙΑ ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΑΙ ΕΝΑ ΤΕΜΠΛΟ  
  (του Αθανασίου Παλιούρα, Καθηγητού Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων)
Στην πολύχρονη (1991-2001) και δύσκολη ανασκαφή του Σπηλαίου του Αγίου Νικολάου
στη Βαράσοβα , μεταξύ των μεγάλων και πολλών προβλημάτων που προέκυψαν ήταν,
σε πρώτη φάση, και η απουσία Αγίας Τράπεζας και τέμπλου.  Στον μικρό ναΐσκο, που
αποτελούσε το καθολικό του οργανωμένου μοναστηριακού συγκροτήματος,
αποκαλύφθηκε το δάπεδο όπου απέμειναν ακόμη εκεί λίγες μαλτεζόπλακες. Δύο,
σημαντικά όμως, δείγματα έδιναν τις πρώτες σαφείς ενδείξεις για ύπαρξη
Αγίας Τράπεζας και τέμπλου.
Στο κέντρο του μικρού ιερού και στον κάθετο άξονα της ημικυκλικής αψίδας
εντοπίσθηκε καρδιόσχημη λίθινη βάση με σκαλιστό βαθούλωμα και εσοχή στο επάνω μέρος.
Είναι φανερό ότι εκεί εφαρμοζόταν κίονας που ως φέρον υλικό υποβάσταζε μεγάλο βάρος.
Η ερευνητική ομάδα οργάνωσε συστηματική εξέταση όλου του υλικού που έβγαινε
κατά την ανασκαφή σε καθημερινή βάση. Έτσι, στη διάρκεια των τριών πρώτων ετών
( 1991-1993) οι επιστημονικοί συνεργάτες της ανασκαφής και οι φοιτητές του
Αρχαιολογικού συγκέντρωναν προσεκτικά, κομμάτι κομμάτι, όλα τα φαιόλευκα πώρινα αποτμήματα, μικρότερα η μεγαλύτερα και σε διάφορα σχήματα, που βρίσκονταν
εγκατεσπαρμένα σε όλο τον χώρο του Σπηλαίου.
Παράλληλα, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως δύο μεγάλα κυλινδρικά
τμήματα πώρινου κίονα. Συγκολλήθηκαν κατ' αρχάς πρόχειρα και διαπιστώθηκε
ότι η αιχμηρή απόληξη του κίονα εφάρμοζε ακριβώς στη λίθινη βάση του ιερού.
Έλειπε η πλάκα της Αγίας Τράπεζας, που στηριζόταν στον πώρινο κίονα.
Τα αποτμήματα όμως είχαν συγκεντρωθεί. Με τη βοήθεια του αρχιτέκτονα της
ανασκαφής Χρήστου Κατσιμπίνη συναρμολογήθηκε ένα μικρό «παζλ», που
φανέρωσε την πλάκα της Αγίας Τράπεζας. Έτσι προέκυψε το ζήτημα της
συγκόλλησης και τοποθέτησης της Αγίας Τράπεζας στην αρχαία της θέση.
Αφού έγιναν οι απαραίτητες προετοιμασίες της μελέτης, στρατολογήθηκε για την
υλοποίησή της ο έμπειρος συντηρητής της ΣΤ` Εφορείας Προϊστορικών και
Κλασικών Αρχαιοτήτων Πατρών Λεωνίδας Παυλάτος. Για την σύνδεση και
συναρμολόγηση των πώρινων αποτμημάτων χρησιμοποιήθηκε ειδικός
ανοξείδωτος χάλυβας, καθώς και διάφορες κολλητικές ουσίες κατάλληλες
για την περίσταση. Συγκολλήθηκε ο κίονας οριστικά και τοποθετήθηκε με
μεγάλη επιτυχία στη θέση του. Στη συνέχεια, αφού τελείωσε και η συγκόλληση
της πλάκας, τοποθετήθηκε στον κίονα και ολοκληρώθηκε η αναστήλωσή της.
Ένα σπάνιο και τα μέγιστα ενδιαφέρον στοιχείο αξίζει με την ευκαιρία να υπογραμμιστεί.
Όταν συγκολλήθηκε ο πώρινος κίονας, παρατηρήθηκε ότι στο κέντρο της
οριζόντιας επιφάνειας υπήρχε λαξευμένο ορθογώνιο άνοιγμα βάθους 5 εκ.
Αντίστοιχα, στο κέντρο ακριβώς και στην κάτω επιφάνεια της πλάκας της
Τράπεζας υπήρχε ανάποδα όμοιο λαξευμένο ορθογώνιο άνοιγμα βάθους 5 εκ.
Όταν τοποθετήθηκε η καλυπτήρια πλάκα στον κίονα, διαπιστώθηκε ότι τα δύο μικρά
σκαφωτά ορθογώνια ανοίγματα ενώθηκαν ακριβώς μεταξύ τους.
Αποτέλεσαν έτσι ένα ερμητικά κλειστό κιβωτίδιο κάτω από το κέντρο της πλάκας
και στο επάνω μέρος του κίονα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε αυτή την ασυνήθιστη
θέση με φαντασία, εικαστική ευρηματικότητα και σοφία κατασκεύασαν το εγκαίνιο
που φιλοξενούσε τα άγια λείψανα.
Έτσι μία βυζαντινή Αγία Τράπεζα ενός σπηλαιώδους ασκηταριού με εγκλείστρα, που
η ακμή του τοποθετείται στα μεταβυζαντινά χρόνια, από τον 9ο έως τον 12ο αιώνα,
επανατοποθετήθηκε στην αρχική της θέση, όπου ο λόγιος Μητροπολίτης
Ναυπάκτου Σεβασμιότατος Ιερόθεος, τέλεσε την πρώτη αρχιερατική λειτουργία,
τον Σεπτέμβριο του 1995, ύστερα από πολλούς αιώνες.

                                            (Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό  ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ  ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ τον Αυγουστο 2007)

 


 
 
 
 
ΤΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ   ΣΤΟ
ΜΕΓΑΡΟ   ΜΟΥΣΙΚΗΣ
             *  *  *  *
 
  ΜΝΗΜΕΣ ΑΗ ΓΙΑΝΝΙΟΥ
 
 
 
 

           ********
       ΤΙ ΠΑΙΖΕΙ Η
  ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΤΩΡΑ
        
 
*****