aaa
Δασκαλακης
  Πανος
   2001
μια βόλτα
στο Μποχώρι...
 
           * * *
 
 

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ
    ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
                 *
                *

    * * * * * * * *
 
 
    ******
ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
   2015
 
  
 
  
 


 
 
 
 

           * * * *
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
     Blogs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   "ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ"
 
 
 
 
 
ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΑ
       BLOGS
 
 
EnglishFrenchGermanSpainItalianDutchRussianPortugueseJapaneseKoreanArabicChinese Simplified
...και πίσω απ' τις Βαράσοβες και πίσω απ' τους Ζυγούς
           τα μάτια μου τετράψηλες κορφές τα μαγνητίζουν
                 και πέρα απ' τα βαλτόνερα που με λαγοκοιμίζουν
                      τι πολιτείες , τι θάλασσες , που δεν τις βάζει ο νους...
                                                                             Κωστής Παλαμάς 
 
                    
 
ΚΟΥΛΙΑ

    στην αναφορά μας για το παλιό Μποχωρίτικο αρχοντικό που είναι σήμα κατατεθέν του χωριού μας και αντικείμενο προσέλκυσης και ενδιαφέροντος πολλών επισκεπτών στο χωριό μας , θαρρώ πως η μελέτη - παρουσίαση της επίτιμου Προέδρου Αρχαιολογικής & Ιστορικής Εταιρείας Δυτικής Ελλάδος , καθηγήτρια και συγγραφέας Κα Αλεξανδροπούλου Σπυριδούλα , η οποία εθήτευσε και ως η πρώτη Γυμνασιάρχης στο γυμνάσιο Ευηνοχωρίου , θα μας δώσει πολλές γνώσεις στο θέμα αυτό...
  
Στο νομό μας σώζονται ακόμη , σε μικρή ή μεγάλη ερειπιώδη κατάσταση , μερικά οικοδομήματα φρουριακού χαρακτήρα , που κτίσθηκαν σε εποχές ανασφάλειας , για λόγους αμυντικούς.
Το μόνο διατηρημένο και γι’ αυτό ακόμη κατοικήσιμο , είναι η λεγόμενη ¨Κούλια¨ φρουριακού τύπου κατοικία , στο Ευηνοχώρι.
Η λέξη ¨κούλια¨ εμφανίζεται στην Τουρκοκρατία και απαντάται σε άλλα μέρη ως ¨κουλές-γουλές¨ , προέρχεται απ’ την Τουρκική λέξη “KULE” , που σημαίνει πύργος , φρούριο και αποτελεί την ονομασία που φέρουν αυτά τα πυργόσπιτα της Τουρκοκρατίας.
Οικοδομές φρουριακού χαρακτήρα κτίσθηκαν και κατά τους Βυζαντινούς χρόνους , καλούμενα τότε ¨πύργοι¨.
Στην περιοχή μας απ’ αυτή την εποχή υπάρχει ο βυζαντινός πύργος της Κατοχής 14ου αιώνος , η ¨κούλια της κυρα-Βασιλικής¨ στο Αιτωλικό , η ¨κούλια των Γριβαίων¨ στο Ξηρόμερο κλπ.
Όπως και για τους πύργους των βυζαντινών χρόνων , οι ίδιες συνθήκες στην τουρκοκρατία υπαγόρευσαν την κατασκευή μεγάλων οχυρωμένων κατοικιών , που ονομαζόντουσαν ¨κούλιες¨. Ιδιοκτήτες τους φερόντουσαν Τούρκοι αλλά και Έλληνες.
Η χρήση για τους Τούρκους αφορούσε την εξυπηρέτηση τοπικών διοικητικών ή στρατιωτικών αναγκών , αλλά υπήρξαν και κούλιες που ανήκαν σε ιδιώτες , ισχυρούς και πλούσιους Τούρκους τσιφλικάδες.
Την ίδια εποχή κούλιες έκτιζαν οι κλεφταρματωλοί της τουρκοκρατίας , αλλά και κατά την επανάσταση φαίνεται πως σε πολλά σχετικώς γερά σπίτια προστέθηκαν κούλιες , για λόγους άμυνας και ασφάλειας.
Για το τριώροφο επιβλητικό κτίριο , την Μποχωρίτικη Κούλια , υπάρχει ακόμη ανοικτό το πρόβλημα της ιστορικότητάς της , ο χρόνος κατασκευής της και η παλαιότερη χρήση της.
Τον φρουριακό – αμυντικό χαρακτήρα του κτιρίου εξασφαλίζει :
Α) τοίχοι λιθόκτιστοι , στερεοί , παχείς και επιμελώς κτισμένοι
Β) απουσία ανοιγμάτων στο ισόγειο
Γ) λίγα παράθυρα , μικρότερα στον πρώτο , μεγαλύτερα στον ανώτερο όροφο  και πολλές (38 κατά την ιδιοκτήτρια) τυφεκιοθυρίδες (πολεμίστρες) προδίδουν υπεράσπιση του κτιρίου από πολυάριθμους φρουρούς.
Δ) σύστημα ασφαλείας που απαγόρευε στους ανεπιθύμητους να πλησιάσουν την μοναδική , ψηλά στον πρώτο όροφο , θύρα εισόδου , καθώς και το κενό , το μεταξύ της λιθόκτιστης σκάλας ανόδου και του οικοδομήματος , απέκλειε την πρόσβαση , σε ώρες κινδύνου , με κινητή ξύλινη γέφυρα , συρόμενη με αλυσίδες μέσα στο οικοδόμημα.
        
Τα παραπάνω στοιχεία αποκαλύπτουν την λειτουργία της κατοικίας: το κλειστό ισόγειο ¨κατώι¨ χρησίμευε ως αποθηκευτικός χώρος ή και για άλλες βοηθητικές υπηρεσίες και οι όροφοι για την διαμονή των ενοίκων (κατά την βυζαντινή εποχή μόνο οι όροφοι χρησίμευαν ως κατοικία).
Στον Α΄ όροφο θα διέμενε το υπηρετικό προσωπικό και η φρουρά , ενώ ο ανώτερος και ασφαλέστερος , σε ύψος 12 μέτρων , προοριζόταν ως κατοικία της οικογένειας.
Ο ανώτερος όροφος φέρει εξώστη – παρατηρητήριο στην ΒΔ γωνία του , για την ασφάλεια αλλά και την ανετότερη διαβίωση ατόμων που τον περισσότερο καιρό διέμεναν σε κλειστό χώρο , ένα άνοιγμα στο φως , τον καθαρό αέρα και απόλαυση της θέας. Αυτός ο εξώστης αποτελεί τον ασφαλέστερο οδηγό για την επιδιωκόμενη χρονολόγηση , παρέχει σημαντικότατα στοιχεία που θα παρουσιασθούν στη συνέχεια.
Παλαιότερη γραπτή πηγή αποτελεί ένα προικοσύμφωνο του 1854 , όπου αναφέρεται πως ¨ανεγειρόμενος πύργος κούλια¨ δίδεται ως προίκα και θεωρείται από την κάτοχό του και ιδιοκτήτρια της Κούλιας Κα Ντίνα Χριστοδουλή , ως απόδειξη χρονολογήσεως της κτίσεώς της μέσα σε τσιφλίκι , με πρώτον ιδιοκτήτη τον Στάθη Πλαστήρα.
  
Όμως , μια λεπτομερέστερη εξέταση οδηγεί σε άλλα συμπεράσματα , φανερώνοντας μιαν άλλη εποχή με τις δικές της ανάγκες , όπου μας οδηγούν μερικές σκέψεις :
  • Είναι γνωστό ότι δεν κτίζονται πλέον πυργόσπιτα στις απελευθερωμένες ελληνικές περιοχές.
  • Στο σημείο που βρίσκεται η Κούλια δεν θα πρέπει να υπήρχε τσιφλίκι στο μέσον του οικισμού (Μποχώρι) δίπλα σχεδόν στον ενοριακό ναό του Αγίου Αθανασίου , ο οποίος όπως γνωρίζουμε για την διαμόρφωση των παλαιών χωριών , κατελάμβανε το κέντρον του Ευηνοχωρίου , με το σωζόμενο παλαιό προεπαναστατικό καμπαναριό του στην εκεί πλατεία που αναφέρει η τοπική παράδοση. Οι τσιφλικάδες διέμεναν στις ιδιοκτησίες τους , στην εξοχή , όπου έκτιζαν και τις οχυρωμένες διαμονές τους.
  • Οι 38 τυφεκιοθυρίδες (πολεμίστρες) φανερώνουν πολεμιστές φρουρούς σε μεγάλον αριθμό , υπερβολικόν για την προστασία ιδιωτικής κατοικίας σε εποχή που δεν αναφέρεται δράση ληστών στην περιοχή , κατά την Οθωνική εποχή.
    
  • Αντιθέτως , έντονη δράση παρατηρήθηκε κατά τις προ της επαναστάσεως δεκαετίες , εποχή κορυφώσεως του κλεφταρματωλισμού , οπότε και στην περιοχή σημειώθηκε η πολεμική δράση των κλεφταρματωλών του Ζυγού (Αρακύνθου) , Σφαλτού και του διαδόχου του Δημήτρη Μακρή , προκαλώντας την ανησυχία των Τούρκων , ιδίως του θηριώδους Αλή Πασά , μεγάλου διώκτη των επικίνδυνων αρματωλών. Σ’ αυτούς τους καιρούς πρέπει να ανατρέξουμε στην Οθωνική περίοδο , που δεν υφίστανται συνθήκες επιτρέπουσες την εμφάνιση οχυρού οικοδομήματος στο μέσον οικισμού , που κατοικείται αποκλειστικώς από ελεύθερους Έλληνες. Τις παραπάνω σκέψεις ενισχύουν αποτελεσματικά ιδιαίτερα στοιχεία που διαθέτει ο εξώστης , οδηγώντας μας στο τελικό συμπέρασμα.
  • Η στέγη του κτιρίου , τονιζομένη από οδοντωτή ταινία , στηρίζεται σε ξύλινους στύλους που ενώνονται μεταξύ τους με ξύλινα τόξα ιδιαίτερης μορφής , σχηματίζοντας τα λεγόμενα ¨τοξάτα¨ , χρήση ιδιαίτερα αγαπητή στα χρόνια της τουρκοκρατίας.
  • Η ξύλινη οροφή του εξώστη φέρει στο μέσον ομφαλό ¨κουμπέ¨ σε ελαφρά οκταγωνισμένη με ξύλινους πήχεις βάθυνση , κύκλος περικλείει ακτινωτό κόσμημα , ενώ η υπόλοιπη επιφάνειά της καλύπτεται όλη από σανίδες διατεταγμένες ακτινοειδώς.
          
Τα παραπάνω προεπαναστατικά μορφολογικά στοιχεία ¨σαχνισιά¨ , ¨τοξάτα¨ , ¨κουμπές¨ είναι τυπολογικές αντιστοιχίες που οδηγούν στους προεπαναστατικούς χρόνους και προβάλλουν ένα πυργόσπιτο της όψιμης τουρκοκρατίας , και την βεβαιότητα πως πρόκειται για την έδρα της τότε Τουρκικής εξουσίας στην περιοχή.
Στην όψιμη Τουρκοκρατία τοποθετούν την Μποχωρίτικη Κούλια και η εφημερίδα ¨ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ¨ , αλλά και σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Πολιτισμού.
Είναι φανερό πως η λέξη ¨ανεγειρομένη¨ του συμβολαίου , αποτελεί λανθασμένη διατύπωση για ανακαινισμένη οικοδομή.
 
σχόλιο διαχειριστή: Nα ευχαριστήσω την Κα Ντίνα Χριστοδουλή , για την άδεια
επίσκεψης στην Κούλια ,
αλλά πολύ περισσότερο να την ευχαριστήσουμε και να την συγχαρούμε για τις
προσπάθειές της να κρατήσει σε άριστη κατάσταση αυτό
το κομμάτι ιστορίας του χωριού μας....
 
 
 
 
ΤΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ   ΣΤΟ
ΜΕΓΑΡΟ   ΜΟΥΣΙΚΗΣ
             *  *  *  *
 
  ΜΝΗΜΕΣ ΑΗ ΓΙΑΝΝΙΟΥ
 
 
 
 

           ********
       ΤΙ ΠΑΙΖΕΙ Η
  ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΤΩΡΑ
        
 
*****